Trung ngươn ngày hội lễ Vu Lan

Bến giác chiều thu sóng đạo ngàn

Những ai là kẻ mang ơn nặng

Đều vận lòng thành đón Vu Lan

Mùa Vu lan Báo hiếu lại về, mùa mà trên toàn khắp nẻo đường đất nước, những người con Phật đều hân hoan đón mừng Lễ Vu Lan. Chúng ta hãy cùng nhau dành một vài giây phút lắng lòng tưởng niệm về Cha về Mẹ. Bởi lẽ Cha Mẹ là một sự hiện hữu nhiệm mầu, là đất trời cao rộng, là biển rộng bao la. Cho dù chúng ta có sống bất cứ nơi nào trong lòng vẫn luôn nhớ về Cha, về Mẹ.

Bao năm rồi con lưu lạc ngàn phương.

Con nhớ mẹ suốt canh trường khoắc khoải.

Ơn dưỡng dục. Mẹ ơi! Sao xiết kể!

Công sanh thành con nghĩ quặn lòng đau.

Gốc mai già xơ xác đã từ lâu.

Chơ vơ đứng giữa trời cao gió lộng.

Dòng sông chảy ấy đời con trong mộng.

Lững lờ trôi, trôi đến tự bao giờ.

Có những đêm con thổn thức trong mơ.

Con mơ thấy, con về thăm mẹ.

Được ấp ủ trong tình thương của mẹ.

Mảnh hồn con ấm dịu biết bao nhiêu.

Ở phương trời nầy con tìm kiếm đã nhiều.

Nhưng không thấy một tình thương yêu như mẹ.

Vu Lan đến cõi lòng con quạnh quẻ.

Bóng người xưa như quanh quẩn đâu đây.

Một chiều thu dâng bát cơm đầy.

Tình nghĩa ấy, mẹ ơi sao thắm thiết.

Ở phương tròi nầy con ngậm ngùi rơi lệ.

Đức cù lao muôn một chưa trả xong.

Tất cả trong chúng ta, ai cũng đều may mắn và diễm phúc vì có Cha, có Mẹ. Ra đời từ đấng song thân, chúng ta được truyền thừa sức sống từ Cha và được dưỡng nuôi ở ngày tháng đầu tiên khi mở mắt chào đời bằng những dòng sữa thơm ngọt ngào của Mẹ.

Cha cho ta đôi tay và lý trí để đi vào cuộc sống bằng con tim tràn đầy từ mẫn, có cha thấy mình được bao dung che chở, mạnh dạn đứng lên để khôn lớn và trưởng thành. Cha luôn xông xáo, chỉ mong mang về manh áo chén cơm. Cha có thể vượt suối trèo non, lên rừng hay xuống biển nếu nơi đó tạo được niềm vui và sự phúc lạc cho chúng ta, cho dù Cha có ra sao cũng chỉ mong cho chúng ta mau khôn lớn. Trước những chông gai của cuộc đời, vì chúng ta Cha đã hy sinh quên mọi khó nhọc bản thân để đổi cho chúng ta được trọn vẹn nụ cười.

Còn mẹ thì chín tháng cưu mang, ba năm ẳm bồng chăm sóc lo lắng cho chúng ta, dù lúc chúng ta khóc hay những lúc trái gió trở trời. Mẹ chỉ yên tâm khi thấy chúng ta bình an vô sự và thấp thỏm trong lòng khi chúng ta bệnh đau, vì tương lai tươi sáng của chúng ta Mẹ đã vượt qua tất cả, dù có đi sớm về trưa, dãi dầu nắng mưa hay phải bôn ba khắp nẽo đường đời. Tất cả cũng chỉ đem lại niềm vui vẻ cho chúng ta. Suốt đời Mẹ chỉ sống vì chúng ta, sẵn sàng chịu đựng và chấp nhận mọi điều để chúng ta an vui hạnh phúc… Bao vất vả lo toan đã in những vết nhăn trên trán mẹ và mưa nắng cuộc đời đã làm cho mái tóc mẹ bạc sương.

Quả thật! Công ơn to lớn của Cha Mẹ vì như trời biển, dù có ca ngợi suốt đời cũng không thể nói hết nên lời. Bao nhiêu chữ nghĩa viết về Cha Mẹ, dù có nhiều như vũ trụ bao la, cũng không thể diễn tả hết được tình Cha nghĩa Mẹ. Tình mẹ biển Đông thấm vào đâu. Công cha như núi Thái làm sao sánh. Dù đem cả hằng hà sa pháp giới, cũng không sao đánh đổi được hai chữ song đường. Cho nên:

Biển rộng mênh mông không đong đầy tình mẹ,

Mây trời lồng lộng không phủ  kín công cha.

Chúng ta lớn lên dù có xuôi ngược về đâu. Nơi mái nhà thân yêu, Mẹ vẫn ngồi bên hiên trông đợi. Tình yêu thương và sự hy sinh vô bờ bến ấy, hôm nay ngày mai và mãi mãi về sau, không bao giờ chúng ta đền trả hết. Dẫu cho chúng ta có trăm năm dốc tận hết sức mình để báo ơn phụng dưỡng song thân, nhưng ơn sâu dày ấy vẫn chất cao như núi và vời vợi ngàn đời.

Giờ đây! Nhìn đóa hoa màu hồng cài trên áo các bạn, tôi không cần nói thêm lời nào, mà các bạn hãy lặng yên, mỉm cười, sung sướng và sống trọn vẹn đi, vì các bạn còn có mẹ. Bởi lẽ: “Mẹ còn là còn tất cả. Mẹ mất đi rồi tay trắng tay”. Đức Phật cũng dạy: “Cha Mẹ còn ở đời như Phật còn tại thế”. Ca dao Việt Nam cũng có câu:

“Còn Cha còn Mẹ thì hơn,

Không Cha không Mẹ như đờn đứt dây”

và tôi xin chúc mừng các bạn nào còn có Mẹ.

Nhìn đoá hoa màu trắng, tôi chỉ biết chia sẻ gì đây cùng các bạn. Chắc không có một ngôn từ nào thấm cùng trong nỗi lòng sâu lạnh, dù các bạn, có lớn tuổi bao nhiêu? Mất Mẹ rồi, Vu Lan về các bạn cũng sẽ cài hoa trắng cho đến trọn đời.

Chúc các bạn luôn sống trong tình thương nồng nàn của Cha và Mẹ.

"Ai còn mẹ

Xin đừng làm mẹ khóc

đừng để buồn lên mắt mẹ nghe không"

Trong dân gian, nhiều người vẫn nghĩ hai lễ này chỉ là một mà chưa hiểu đây là hai lễ cúng khác nhau, được cử hành trong cùng một ngày.

Ngày Rằm tháng 7 (Âm lịch) được gọi là ngày “Báo hiếu cha mẹ” tức lễ Vu Lan. Rằm tháng 7 cũng là ngày “Xá tội vong nhân” tức lễ cúng Cô hồn.

Lễ Vu Lan

Lễ Vu Lan bắt nguồn từ sự tích về lòng hiếu thảo của ông Mục Liên.

Vốn là một tu sĩ khác đạo, Mục Liên đã quy y và trở thành một đệ tử lớn của Phật, và được liệt vào hạng thần thông đệ nhất trong hàng đệ tử của Phật.

Tượng Đức Phật ở chùa Bái Đính

Sau khi đã chứng quả A La Hán, Mục Liên nhớ về mẫu thân, bèn dùng huệ nhãn nhìn xuống cõi khổ và thấy mẹ mình bị đọa vào kiếp ngạ quỷ (quỷ đói) nơi địa ngục A Tì.

Nhìn mẹ thân hình tiều tụy, đói không được ăn, khát không được uống, Mục Liên vận dụng phép thần thông đến với mẹ và dâng cơm cho mẹ ăn. Nhưng ác nghiệt làm sao, những hạt cơm cứ gần tới miệng mẹ thì bỗng hóa thành lửa. Không có cách nào khác, Mục Liên trở về bạch chuyện Ðức Phật, xin được chỉ dạy cách cứu mẹ.

Phật cho Mục Liên biết vì nghiệp chướng của các kiếp trước mà mẹ ông phải sinh vào nơi ác đạo làm loài ngạ quỷ. Phật dạy, một mình Mục Liên thì vô phương cứu mẹ mà phải nhờ đến uy đức của chúng tăng khắp nơi, đồng tâm hiệp ý cầu xin cứu rỗi mới được.

Mục Liên phải thành kính đi rước chư tăng khắp mười phương về, đặc biệt là các vị đã đạt được sáu phép thần thông, nhờ công đức cầu nguyện của các vị này thì vong linh mẹ Mục Liên mới thoát khỏi khổ đạo.

Phật lại dạy Mục Liên sắm đủ các món thức thức thời trân, hương dâu đèn nến, giường chõng chiếu gối, chăn màn quần áo, thau rửa mặt, khăn lau tay… dâng cúng các vị chư tăng. Vào đúng dịp Rằm tháng 7, lập trai đàn để cầu nguyện. Trước khi thọ thực, các vị chư tăng sẽ chú tâm cầu nguyện cho cha mẹ và ông bà bảy đời của thí chủ được siêu thoát…

Mục Liên làm đúng như lời Phật dạy. Quả nhiên vong mẫu của ông được thoát khỏi kiếp ngạ quỷ mà sinh về cảnh giới lành.

Tượng các vị La Hán chùa Tây Phương

Lễ cúng Cô hồn

Phật tử Trung Hoa gọi lễ cúng này là Phóng diệm khẩu, tức là cúng để bố thí và cầu nguyện cho loài quỷ đói miệng lửa, nhưng dân gian thì hiểu rộng ra và nói trại đi thành cúng Cô hồn, tức là cúng thí cho những vong hồn vật vờ, không có ai là thân nhân trên trần gian cúng bái.

Việc cúng Cô hồn có liên quan đến câu chuyện giữa ông A Nan Ðà, thường gọi tắt là A Nan, với một con quỷ miệng lửa (diệm khẩu).

Một buổi tối, A Nan đang ngồi trong tịnh thất thì thấy một con ngạ quỷ thân thể khô gầy, cổ nhỏ mà dài, miệng nhả ra lửa bước vào. Quỷ cho biết rằng ba ngày sau, A Nan sẽ chết và sẽ luân hồi vào cõi ngạ quỷ miệng lửa, mặt cháy đen như nó.

A Nan sợ quá, bèn nhờ quỷ bày cho phương cách tránh khỏi khổ đồ. Quỷ đói nói: “Ngày mai ông phải thí cho bọn ngạ quỷ chúng tôi mỗi đứa một hộc thức ăn, và soạn lễ cúng dường Tam Bảo thì ông sẽ được tăng thọ, còn tôi sẽ được sinh về cõi trên”.

A Nan đem chuyện bạch với Ðức Phật. Đức Phật bèn cho bài chú gọi là “Cứu bạt diệm khẩu ngạ quỷ Ðà La Ni”. A Nan đem tụng trong lễ cúng và được thêm phúc thọ…

Tục cúng Cô hồn bắt nguồn từ sự tích này nên ngày nay người ta vẫn nói cúng Cô hồn là Phóng diệm khẩu, với nghĩa gốc là “thả quỷ miệng lửa”. Về sau, lại được hiểu rộng thành các nghĩa khác như: Tha tội cho tất cả những người chết (xá tội vong nhân) hoặc Cúng thí cho những vong hồn vật vờ (cô hồn).

Trên gác chuông chùa Bái Đính

Lời kết

Như vậy, lễ Vu Lan và lễ cúng Cô hồn là hai lễ cúng hoàn toàn khác nhau. Một chuyện liên quan đến ông Mục Liên, một chuyện liên quan đến ông A Nan. Một lễ là để cầu siêu cho cha mẹ ông bà bảy đời, một lễ là để bố thí cho những vong hồn không ai thờ cúng.

Tuy nhiên, cả hai lễ trong ngày Rằm tháng 7 đều chứa đựng ý nghĩa nhân văn cao cả: Báo hiếu và làm phúc!